Athene na het referendum: “Niemand weet wat er gaat gebeuren”

Geschreven op 9 juli 2015 door Sarah Wagemans
(Verscheen ook op De Wereld Morgen)
foto’s: Sarah Wagemans
“Overal zien we affiches en graffiti met OXI, het Griekse woord dat nu iedereen over gans de wereld kent. Wat er gaat gebeuren, weet niemand.” Een verslag vanuit het Athene van na het referendum.

“Zoals jullie misschien wel weten, gaat het niet zo goed met de Grieken.”

We zitten ’s avonds, na een enorme schotel gegrilde vis, een beetje onderuitgezakt aan een tafeltje op een van de vele terrasjes in de doolhof die Plaka is, hartje Athene. De baas van het restaurantje heeft zich de ganse avond de voeten onder het lijf gelopen van het ene tafeltje naar het andere, in vier en vijf verschillende talen naargelang het cliënteel. Om de vijf minuten kwam hij ons vragen of we nog iets nodig hadden, of het smaakte, of we wisten wat we aan het eten waren en hoe dat wordt klaargemaakt. Onze asbak krijgt de tijd niet om twee peukjes te verwerken, die wordt met de snelheid van het licht onophoudelijk vervangen door een propere en dat steeds met de glimlach en een kwinkslag, het lijkt wel een vijfsterrenrestaurant. Maar dat is het niet. Het is gewoon een van de vele gezellige familierestaurants, waar nu, tijdens de zomerperiode, geld moet verdiend worden, want in de winter komt er geen kat. We krijgen nog een gigantische schotel vers fruit, “van het huis” als dessert.

We vragen of hij moe is, en hij lacht. “Ja, ik ben heel moe, ik heb de hele dag gewerkt en de hitte is moordend. Maar ik klaag niet, de zaken gaan even goed nu, de toeristen zijn er en daar moet ik het van hebben. De Grieken zijn dood, dat klinkt niet mooi, maar het is wel zo. Ze hebben geen geld om uit eten te gaan.” En dan stormt hij weer naar binnen, de keuken in.

Niet zoals op TV

Het dagelijkse leven voor de Grieken de eerste week na het referendum. Overal zien we affiches en graffiti met OXI, het Griekse woord dat nu iedereen over gans de wereld kent. Wat er gaat gebeuren, weet niemand. Overal staat de TV aan of wordt er via live stream debatten gevolgd. Overal horen we mensen druk discussiëren, over Duitsland, over de VS, over de instellingen. Als we de receptionist van ons hotelletje of de man achter de souvlaki-stand vragen wat de situatie is, worden de schouders opgehaald. “Laat jullie vakantie er niet door verpesten, wat hier gaande is, is ons probleem.” Het lijkt of niemand zin heeft om er over te vertellen. Of geen vertrouwen meer heeft in hoe het zal verder verteld worden. Als ik er een paar woorden Grieks tussen gooi, en duidelijk maak dat we solidair zijn, wordt er in ieder geval opeens veel relaxter gereageerd en “ja, het is hier niet gemakkelijk, niet hier, en straks nergens meer in Europa, we moeten terugvechten.”

De eerste twee dagen na het referendum waren de straten van Athene opvallend rustig. Op het vrij lege Syntagmaplein staan er wat buitenlandse journalisten, met het parlementsgebouw op de achtergrond, in de blakende zon verslag uit te brengen voor grote camera’s. Ze worden geamuseerd aangekeken door de passerende Grieken, er worden heel wat foto’s van hen getrokken. De straten kleuren vooral geel van de vele taxi’s, auto’s en scooters zijn er opvallend weinig. Het publiek transport is nog steeds gratis. We passeren bankautomaten die leeg zijn, we zien mensen aan andere geld uithalen, hier en daar een kleine rij, maar geen lange zoals we die op tv steevast te zien krijgen.

Sharing is caring

Woensdag keert de drukte weer. De auto’s, de scooters, ze zijn weer overal en het lawaai in de straten is soms oorverdovend. De winkels zijn allemaal open, en in tegenstelling tot wat de mainstream media beweren, liggen de schappen vol en de rekken en manden buiten voor de etalageramen ook. Mensen kijken en keuren, maar hamsteren niet. Het lijkt me ook nogal moeilijk om te hamsteren als je maar 60 euro per dag kan afhalen. Als je al geld op je rekening hebt staan.

Bij de apotheker waar ik pleisters wil kopen, vraagt de verkoopster of ik misschien geldstukken heb. Anders kan ze me niet weergeven op een briefje van 10 euro. In de kafeneion is de rekening € 4,10 en wordt er op een briefje van € 5 een muntstuk van € 1 teruggegeven. Royale fooien geven voelt opeens aan als een daad van verzet tegen Europa. En dat we overal in de watten worden gelegd, maakt het er uiteraard nog gemakkelijker op om niet op een geldstuk meer of minder te letten. Sharing is caring.

Een van de manieren waarop de mensen hier wat geld proberen bij te verdienen, is het verkopen van aparte pakjes papieren zakdoekjes. Op straat, op de metrotreinen, langs de terrasjes. Toen ik hier twintig jaar geleden woonde, waren het vooral de Roma die dat deden. Nu ook de Grieken. De zakdoekjes komen handig van pas. De lucht is hier kurkdroog vanwege de hitte en alles is stoffig, ook je neus. Een pakje kost 50 eurocent. Ik heb een euro en krijg door een magere jongeman twee pakjes aangeboden. Ik probeer een pakje terug te geven en zeg dat hij het wisselgeld mag houden, maar dat lukt niet. “Een pakje voor u, mevrouw en eentje voor uw man”, met een grote glimlach. “Oké”, zeg ik en bedank in het Grieks. Ik krijg een nog grotere glimlach en “een prettige dag verder” terug. Een paar uren later heb ik nog steeds spijt dat ik niet voor het hele terras zakdoekjes heb gekocht.

’s Avonds laat toch nog even langs Syntagma. ’s Avonds kan je niet genoeg wandelingetjes maken, want overdag wordt je platgedrukt door de hitte. Vroeger wisselde iedereen die het zich maar enigszins  kon permitteren  tijdens de zomermaanden Athene voor een van de eilanden, waar zee en frisse wind voor verkoeling zorgen, nu werkt iedereen door. De ferry’s zijn trouwens voor de meeste mensen hier een te grote uitgave geworden. We zitten op een bankje wat te mijmeren en worden aangesproken door een verfomfaaide man, gekleed in een broek met grote scheuren, verwilderd haar , beide benen kreupel. Hij vraagt of we een beetje geld kunnen missen en misschien ook een sigaret. En of we ook weten hoe laat het is? Ik antwoord in mijn Grieks-met-haar-op en hij vertelt dat hij uit Moskou komt. Ik durf hem niet te vragen wat hem overkomen is. Hij steekt de sigaret op, bedankt ons uitvoerig en mankt traag weg.

Mensen die bedelen is geen nieuw gegeven in Athene. Twintig jaar geleden was dat net zo. Maar toen werd er royaal gegeven. Ook aan de straatmuzikanten, aan de vuurspuwers, aan de waarzegsters, aan de jongleurs en levende standbeelden. Er werd zonder veel nadenken zakdoekjes gekocht, cd’s, touwtjes om je zonnebril aan vast te hangen, bizarre hoedjes met een ventilator bovenop, je kon het zo gek niet bedenken of je kon het wel ergens op straat voor drie keer niks kopen. Dat is nog steeds zo, maar nu zijn er wel veel minder en je vraagt je af of die mensen nog iets kunnen verdienen.

Grieken rocken

Als we langs Athina Street naar ons logement wandelen, passeren we een oudere man, gepakt en geladen met uitklapbaar tafeltje en een dichtgeklapt dubbel bord waar juweeltjes aan hangen. Een van de straatverkopers van Monastiraki. Hij zit op een vensterbank, met zijn hoofd in beide handen. Aan ons hotel zitten we nog even buiten voor een sigaret en zien we hem passeren. Hij zet voortdurend zijn spullen neer, die veel te zwaar lijken. Een paar meter verder staat een leeg bushokje, met een bank erin. Het is al ver na middernacht, er rijden nu geen bussen of metrotreinen meer. De man gaat op het bankje zitten en begint iets te roepen. Dan legt hij zich neer op het bakje en valt in slaap.

Een beetje verder ligt een junkie op een stuk karton, helemaal weg van de wereld. In zijn uitgestrekte hand ligt de naald. Een jongen gekleed in short en t-shirt wandelt voorbij, stopt een paar meter verder en snuift aan iets. Even staat hij stokstil, wankelt dan en loopt verder. Ook dit is niet nieuw. Twintig jaar geleden zag je dat hier ook. Maar toen bestonden er wel methadonprogramma’s, er was opvang. Dat is allemaal afgeschaft, vanwege de besparingen. Mensen met drugsproblemen worden compleet aan hun lot overgelaten, velen zijn een vogel voor de kat.

En toch, en toch wordt er hier gelachen.  De hysterie heerst hier op de mainstream media, niet op straat. Er is hier nog steeds tijd om ’s avonds op straat te komen als de temperatuur wat gezakt is, om iets te drinken, om samen tijd door te brengen, te praten, lief te hebben. Het leven gaat door, aan de periptero (kiosk) koop je nog steeds een flesje water of een blikje bier, je deelt je sigaretten, gyros uit het vuistje blijft lekker, frappé met suiker en melk ook en de Akropolis staat er nog altijd. De mensen hier blijven kalm en proberen het leven op een normale manier te laten doorgaan. De modale toerist merkt er weinig of niks van dat het land op instorten staat. Hij heeft enkel best wat extra cash bij. Gemakkelijk, dan hoef je niet op zoek naar een bankautomaat.

Kom naar Griekenland als je nog geen vakantiebestemming hebt. Het eten is superlekker, de zee is heerlijk, de mensen vriendelijk, enorm behulpzaam en indrukwekkend in hun cool.  Grieken rocken.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s