Een sociaal Griekenland is binnen dit Europa niet mogelijk.

Geschreven op 10 juli 2015 met Sarah Wagemans
foto’s: Sarah Wagemans
(Verscheen ook op De Wereld Morgen)
9 juli: de ja-betoging op Syntagmaplein, Athene

 

Er wordt in Athene niet betoogd zonder frappé bij de hand, de ijskoude koffie die je maakt door een soeplepel nescafé en een soeplepel suiker te mixen met ijs en aan te lengen met water en gecondenseerde melk. Of het nu de jongeren zijn die met hun zwart-rode vlaggen nabij Panepistemiou onder het spandoek ‘tegen het fascisme, tegen het kapitalisme’ betogen of de mannen in gesteven, wit of blauw overhemd en hun eega in bijpassende jurk en hakjes die op Syntagma beschaafd met Europese en Griekse vlaggen zwaaien: verkoeling zoeken ze allemaal.

Dat maakt de betogingen van vanavond op een bizarre manier relaxed, ook al liggen de standpunten erg uiteen en is de polarisatie groot. Het moment waarop dat opvalt, is wanneer de jongeren, onder begeleiding van de oproerpolitie, opstappen in de richting van Syntagma. Dan wordt het plots ernst en is de spanning te snijden. Maar waarover iedereen het vanavond eens is, is de vaststelling dat betogen weer normaal kan verlopen. De hekken rond het parlement zijn weggehaald, de oproerpolitie houdt niet langer alle straathoeken bezet en de repressie is misschien niet volledig verdwenen, maar is toch minder manifest geworden.

9 juli: tegenbetoging nav ja-betoging op Syntagmaplein, Athene

Thanos Andritsos is niet enthousiast over de anti-kapitalistische betoging. De organisatie waar hij bijhoort, Antarsya, heeft er ook niet voor gemobiliseerd. “De betoging van morgen zal groter zijn,” denkt hij. Dan verzamelt de linkerzijde om haar neen-stem te laten horen; neen aan het Europa van de verdere bezuinigingen en krimpende economie. Maar ook neen aan de Syriza-regering die – zo wordt hier verwacht – toch zal meestappen in het Europese beleid van soberheid en besparingen. Zij het minder stringent dan geëist.

Straatventers

De betoging die nu op Syntagma plaatsvindt, wordt ondersteund door de klassieke partijen: Nea Demokratia, PASOK en het nieuwere, neoliberale To Potami. Ze manifesteren onder de slogan “We blijven in Europa”. Iets anders kan men zich moeilijk voorstellen, toch geografisch. “Au fond eisen ze van de regering dat die instemt met eender wat de EU, de ECB, de Eurogroep en het IMF ons opleggen,” zegt Thanos. Dat wordt ook bevestigd als we later Syntagma kruisen: een wat oudere man draagt zelfs een Europese vlag met het symbool van de euro mee. Het plein staat verre van vol: vlak voor het Parlement troepen de mensen samen, maar zodra je de trappen afloopt, is de drukte daar die van elke dag: eetstandjes, muziek, jongeren en toeristen. Opmerkelijk zijn de diverse mobiele standjes met Griekse en Europese vlaggen, fluitjes, drank en eten. “Dat zijn de gewone straatventers,” legt Thanos uit, “afhankelijk van de betoging verkopen die ook rode vlaggen of die van de voetbalploeg Panatinaikos als er een match is. En als het regent, paraplu’s”.

9 juli: de ja-betoging op Syntagmaplein, Athene

Zondag wordt wellicht de grote betoging, “want dan is het de finale, finale, finale dag,” lacht Thanos, “de zoveelste. Dan wordt het voorstel van de regering door de Europese financiële ministers geëvalueerd en daarvan hangt wellicht af of Griekenland binnen de eurozone blijft. “Syriza beslist of ze zullen gehoorzamen aan de Europese diktaten of we een heel andere weg inslagen.”

Antarsya is voor dat laatste. Het is – vergelijkbaar met Syriza – een coalitie van linkse, antikapitalistische en revolutionaire krachten, eind 2008 tot stand gekomen, in de nasleep van wat hier de december-rellen heet. Maar ze hebben ervoor gekozen geen deel uit te maken van Syriza, omdat er hun inziens naast Syriza en de Kommunistische Partij van Griekenland (KKE) nood is aan een helder antikapitalistisch front. Ze voeren dus een andere lijn dan Tsipras, die voor de Griekse crisis een oplossing zoekt binnen het framework van de huidige Griekse verhoudingen, binnen het huidige kader van de Europese Unie, de Europese verdragen, akkoorden en de consensus binnen de Eurozone. Dat lijkt Antarsya namelijk niet realistisch. “Syriza komt ook aan het einde van haar onderhandelingsmarge en zal zondag wellicht tekenen”,  denkt Thanos.

Hij gelooft minder in de mogelijkheden van Syriza – zelfs al maken ze nu de Griekse regering uit – dan in de noodzaak van grote volksbewegingen en mobilisaties. “Die zijn noodzakelijk om uit de vicieuze cirkel van schuld, bezuinigingen, nieuwe leningen, nieuwe schuld en bezuinigingen te ontsnappen. We moeten de fundamentele problemen van deze crisis aanpakken, het politieke systeem van Griekenland, de sociale en economische verhoudingen hier, maar evengoed de ongelijke ontwikkeling in Europa. Het is duidelijk dat die Europese verhoudingen niet compatibel zijn met een meer rechtvaardig systeem in Griekenland. Dat is wat ons betreft de laatste maanden duidelijk geworden: een sociaal rechtvaardig systeem dat in de basisbehoeftes kan voorzien is binnen dit Europees kader onmogelijk.”

9 juli: tegenbetoging nav ja-betoging op Syntagmaplein, Athene

Vermoeiende tijden

Alsof hij de woorden van Thanos wil illustreren, komt een wat verdwaasde man een sigaret bietsen. Verwilderde haardos, gescheurde kleren, erg mager van lijf en leden. Hij krijgt ook wat kleingeld, maar blijft rondhangen. We moeten mee, doet hij teken, hij wil ons tonen waar hij woont. Meer omdat hij blijft aandringen dan uit nieuwsgierigheid gaan we een kijkje nemen. Wat hij ons toont, is evenwel geen huis of appartement, maar een portiek waarin hij zich geïnstalleerd heeft. Van karton heeft hij een bed gemaakt, er hangen iconen en een Griekse vlag tegen de muur geplakt en vooraleer hij gaat zitten, strijkt hij zijn deken glad, verstopt een handdoek en legt hij de plumeau naast zich. Hij toont zijn plekje op deze wereld niet zonder trots. Dan brengt hij zijn haar netjes in de plooi en kijkt recht in de camera. Het is een bevreemdend en pijnlijk moment.

Dat soort armoede is niet nieuw, zegt Thanos. Maar het grootste deel van de nieuwe armoede blijft onzichtbaar. Het zijn de mensen die terugkeren naar hun oude huis in de binnenstad, omdat ze hun huis in de buitenwijk niet langer kunnen betalen. Het zijn de volwassen kinderen die met de kleinkinderen terug intrekken bij de grootouders. Het zijn de vrienden, familieleden en kameraden die van elkaar afhankelijk worden en elkaar ternauwernood kunnen ondersteunen, zonder uitzicht op beterschap.

“Kan je even meekomen, ik wil graag dat je een foto van mij neemt”Zijn ‘huis’ is een portaal van een winkel die al lang gesloten is.

 

Als ik opmerk dat het politiek erg vermoeiende tijden moeten zijn voor militanten, zeker in combinatie met de harde economische situatie waarin velen zich bevinden, glimlacht hij toch. Het is dankzij de politiek, de organisaties, de kameraden en vriendschappen dat het allemaal nog doenbaar is”, verklaart hij. “Het is waar: iedereen is de afgelopen jaren depressief geworden, oververmoeid, uitgeput. Iedereen heeft op zijn tandvlees gezeten en velen hebben soms dagen- of wekenlang gedeprimeerd alleen thuis gezeten. Maar we zijn ze telkens opnieuw gaan opzoeken, we hebben ze uit hun kot gehaald, we hebben elkaar een riem onder het hart gestoken. We hebben ook geen andere keuze. Maar het is het engagement, de organisatie die zorgt voor solidariteit en die ons perspectief geeft.

En het moet gezegd: sinds de verkiezing van Syriza gaan sommige dingen opmerkelijk beter en zijn mensen ook hoopvoller. De brutale repressie is bijvoorbeeld verdwenen. Je ziet niet meer op elke straathoek de zwaarbewapende speciale eenheden klaarstaan om elke vorm van protest brutaal de grond in te kloppen.”

Als ik opmerk dat de speciale eenheid van de politie net voorbij komt met de gigantische bussen pepperspray of traangas in de aanslag, haalt hij zijn schouders op. “It’s nothing,” zegt hij, “nothing is gonna happen this evening.” Dat blijkt wat later ook: de veelal anarchistisch geïnspireerde jongeren waarvan er veel een zwarte bermuda en t-shirt dragen, wandelen onder politiebegeleiding rond het huizenblok, de straten worden afgezet, de weg naar Syntagma wordt hen versperd, maar daar blijft het ook bij. Ze keren terug naar hun beginpunt en bestellen zich nog een frappé.
Ook op Syntagma is de sfeer veeleer gemoedelijk. De nadarhekken die jaren lang rond het parlement stonden om betogers van volksvertegenwoordigers te scheiden, zijn er kort na de verkiezing van Syriza weggehaald en behalve wat goedgemutste agenten en speciale eenheden verder op de trappen, heeft het bijna iets van een vrolijke bedoening.

Als we later op de avond op het terras van onze hotelkamer nog even een luchtje scheppen, rijden de politieagenten op hun zwarte motor of in de combi voorbij. Met zwaailichten op, reppen ze zich weg van Syntagma waar de betoging is afgelopen. Aan de overkant van de straat wordt op de derde verdieping nog druk vergaderd. Het is ver voorbij middernacht en we vangen door de ramen af en toe nog een woord op. Dat het over politiek gaat, is duidelijk maar we kunnen niet opmaken wie er spreekt of welke organisatie het is. Democratie is hier duidelijk een werkwoord en de mensen maken ook op dat vlak overuren. Ze sluiten af met de Griekse versie van de Internationale die door de straat weerklinkt. In de verte staat de Acropolis nog steeds.

Vrijdag (vandaag) en zondag staan er weer nieuwe betogingen op de agenda en men wacht af wat de regering uit haar mouw zal schudden en of de Eurogroep en de bevolking er vrede mee zullen nemen. “We’re waiting,” zoals de man aan de hotelbalie zegt terwijl hij op facebook naar de toespraak van Tsipras luistert. “We’re waiting.”

9 juli: tegenbetoging nav ja-betoging op Syntagmaplein, Athene
9 juli: tegenbetoging nav ja-betoging op Syntagmaplein, Athene
9 juli: tegenbetoging nav ja-betoging op Syntagmaplein, Athene
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s